Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem ve ihbar tazminatı, işten çıkışta en çok tartışılan ve en çok hata yapılan hesaplamadır. İkisi birbirinden bağımsızdır; biri doğarken diğeri doğmayabilir.
Kıdem tazminatı şartları
Kıdem tazminatı için iki şart birlikte aranır:
- En az bir yıllık kıdem (1475 sayılı Kanun m.14 — bu madde hâlâ yürürlüktedir)
- Kıdeme hak kazandıran bir fesih türü
Kıdem doğuran hâller: işveren feshi (haklı sebep dışında), işçinin haklı feshi, askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde feshi, işçinin ölümü.
Kıdem doğurmayan hâller: istifa (haklı sebep yoksa), işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı feshi (m.25/II).
Hesap formülü
Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bir yıldan artan süreler orantılı hesaplanır.
Giydirilmiş ücret = çıplak brüt ücret + düzenli yan haklar (yol, yemek, ikramiye/12, prim ortalaması...)
Bu kısım çok atlanır: yemek ve yol yardımı düzenli ödeniyorsa kıdem hesabına dahildir. Sadece çıplak ücret üzerinden hesap yapmak eksik ödemedir.
Kıdem tavanı
Kıdem tazminatının bir yıllık tutarı, kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan her altı ayda bir (Ocak ve Temmuz) güncellenir.
Tavan yalnız kıdem tazminatına uygulanır — ihbar tazminatında tavan yoktur.
İhbar süreleri
Belirsiz süreli sözleşmelerde bildirim süreleri kıdeme göre değişir (4857 SK m.17):
- 6 aydan az kıdem: 2 hafta
- 6 ay – 1,5 yıl: 4 hafta
- 1,5 yıl – 3 yıl: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
Bu süreler asgarîdir, sözleşmeyle artırılabilir. İhbar süresi kullandırılmazsa, süreye karşılık gelen ücret ihbar tazminatı olarak ödenir.
Vergi kesintileri
- Kıdem tazminatı: gelir vergisinden istisnadır, yalnız damga vergisi kesilir.
- İhbar tazminatı: gelir vergisine tabidir, ayrıca damga vergisi kesilir.
Bu fark net tutarlarda ciddi ayrışma yaratır; ikisini aynı şekilde hesaplamak sık yapılan bir hatadır.
Kullanılmayan yıllık izin
Çıkışta kullanılmayan yıllık izinler, son ücret üzerinden ödenir (4857 SK m.59). Bu bir tazminat değil, ücret alacağıdır — gelir vergisine tabidir.
Örnek hesap
4 yıl 2 ay kıdemli, giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan bir çalışan, işveren feshiyle çıkarılıyor:
- Kıdem: 4 yıl × 40.000 = 160.000 TL, artan 2 ay için 40.000 × (2/12) = 6.667 TL → toplam 166.667 TL (tavan aşılmadıysa)
- İhbar (3 yıldan fazla → 8 hafta): günlük ücret 40.000/30 = 1.333 TL; 8 hafta = 56 gün → 74.667 TL brüt
- Kullanılmayan 9 gün izin: 9 × 1.333 = 12.000 TL brüt
Worklas'ta nasıl çalışıyor?
Tazminat sayfasında çalışanı seçtiğinizde kıdem süresi, giydirilmiş ücret, tavan ve fesih türü otomatik gelir; hesap 1475 ve 4857 sayılı kanunlara göre yapılır ve hangi maddeye dayandığı ekranda gösterilir.
Önemli bir ayrıntı: onaylanan tazminat hesabı, MuhSGK bildirimine giden kayıtla aynı kaynaktır. Böylece ekranda gördüğünüz tutar ile resmî bildirim arasında fark oluşmaz.